//////

BIOLOGIA I EKOLOGIA

Jeśli ja wygrywam, ty przegrywasz. Jest to w teorii gier gra z zerową sumą. Prowadzi to, jak to dostrzegamy codziennie, do po­staw sekciarskich i bezkompromisowych. A przecież biologia i ekologia uczą, że w przyro­dzie nie ma tak wyraźnych opozycji. Każda relacja czy równowaga opiera się na pluralizmie, różnorod­ności, wzajemnej przyczynowości. Nie ma tu dwu- wartościowej logiki wykluczania czy opozycji, je­dynie logika asocjacji czy komplementarności. W ten sposób myśl biologiczna lub ekologiczna wiedzie do powstania wartości asocjacyjnych, które pozwalają na tolerancję, respektowanie idei i kultur.

PRASA CODZIENNA

Prasa codziennie publikuje wykonane przez satelity meteorologiczne zdjęcia warstwy chmur po­krywające oceany i kontynenty. Satelity geograficz­ne i geologiczne wykrywają najdrobniejsze zatrucie mórz — tego jeziora, nad którego brzegami wszyscy mieszkamy — i wysyłają nam klisze, których pre­cyzja przekracza wszystkie mapy, jakie mogliśmy sporządzić z powierzchni Ziemi. Wielkie organizacje międzynarodowe, biura podró­ży, towarzystwa lotnicze, łańcuchy hoteli, targi świa­towe czy wielkie imprezy sportowe utrzymują do­okoła Ziemi stałą sieć, umożliwiającą mobilność lu­dzi i idei. Te rozliczne zwierciadła, posyłając nam odbicia naszego własnego obrazu, zmuszają nas do zdania sobie sprawy z naszej różnorodności, ale tak­że z naszej głębokiej jedności.

PRAWO KONKURENCKIE

Odbiciem prawa konkurencyjnego wyłączania na poziomie społeczeństw są obecnie wzrastające róż­nice między krajami biednymi i bogatymi. Szalone spożycie energii przez kraje bogate w połączeniu z szybkością procesów ekonomicznych prowadzi do coraz intensywniejszego czerpania ze środowiska, które ulega zubożeniu. Ponadto wzrost przyspiesze­nia w połączeniu z opanowaniem mechanizmów re­gulujących system o mniejszym stopniu złożoności (a więc tym samym kontrolowanie go) prowadzi nie­uchronnie do dominacji silniejszych nad słabszymi. Ponad egoistycznymi interesami powinniśmy teraz postawić wartości moralne, etyczne i humanitarne one powinny nami kierować.

MAGAZYNY

„Magazyn medyczny” — nadawany jest od 1962 roku. W ciągu ostat­nich pięciu lat (z wyjątkiem jednego roku, kiedy ukazywał się raz w mie­siącu) emitowany jest 2 razy w miesiącu. Obecnie, w jednej audycji — omawiane są zagadnienia dotyczące zdrowia dzieci, w drugiej — ogólne poradnictwo dla dorosłych. Czas antenowy każdej audycji wynosi 30 mi­nut. Program ten, zgodnie z podstawowymi założeniami cyklu, nie trak­tuje o sprawach terapii i przebiegu chorób. Główny akcent kładzie na profilaktykę i higienę. Jeśli omawiane są (w sposób bardziej szczegó­łowy) jakieś choroby, to wyłącznie te, które mają charakter społeczny.„Magazyn postępu technicznego” — ukazujący się na antenie od stycz­nia 1958 roku, stanowi uzupełnienie i rozszerzenie problematyki „Eureki”. W comiesięcznych półgodzinnych audycjach „Magazynu” prezentowane są najnowsze osiągnięcia techniki polskiej.

BADANIA PILOTAŻOWE

Miano tu na uwadze z jednej strony częste skargi telewidzów na nie- regularności w nadawaniu określonych programów, a zarazem ich nie- punktualności w stosunku do zapowiedzi, z drugiej zaś — pytanie miało na celu sprawdzenie, czy ludzie z reguły nie dysponujący wolnym czasem w określonych godzinach nie woleliby programu bardziej płynnego, umoż­liwiającego im obejrzenie choć niektórych z ulubionych programow, jeśli te byłyby nadawane w różnych porach i dniach.W badaniu pilotażowym postawiono to pytanie w formie alternatyw czy telewidzowie woleliby program dzienny możliwie stały pod wymienionymi względami, czy też z dnia na dzień rożny?

STUDIA I MATERIAŁY

W schemacie tym zwrócono uwagę na analizę publicz­ności i audytoriów, sposoby korzystania z programu, preferencje progra­mowe, zainteresowania znajdujące wyraz w motywach oraz sposoby per­cepcji treści. Jest to schemat, który znalazł wyraz w masowych bada­niach oraz w badaniach nietypowych i eksperymentalnych. Studia i ma­teriały zgromadzone w niniejszym tomie dostarczają licznych danych dla wypełnienia przede wszystkim tych punktów schematu, które związane są z badaniami publiczności i audytoriów na przykładzie masowych Ipa- dań nad opinią publiczną.

AMERYKAŃSKIE BADANIA

Powołując się na bada­nia amerykańskie Szczepański pisze: „Wszelkie rodzaje mas spolaryzo­wanych, publiczności niezebranych stanowią podłoże do wytwarzania się podobnych poglądów, gotowości do przyjmowania pewnych treści infor­macyjnych w sposób ‚bezkrytyczny, podłoże do wytwarzania się opinii w pewnych sprawach, gotowości do reagowania w podobny sposób na identyczne podniety”.A. Siciński, który dłuższy czas zajmował się problemami prasy, radia i telewizji pisał, że „termin «publiczność» występuje w pracach o tema­tyce społecznej w dwóch zasadniczych kontekstach: jednym, który nazwać by można «europejskim» i drugim — «amerykańskim».

Zakupy z punktu widzenia klienta oraz sprzedawcy

Zakupy mogą wyglądać bardzo różnie, jeżeli zacznie się je obserwować z różnych stron. Klient na pewno zwraca uwagę na inne rzeczy, a sprzedawca na inne, chociaż obie grupy łączy fakt dokonania transakcji oraz wymiany dobra na dobro. Konsumenci oczywiście chcą wydawać pieniądze na możliwie najlepszych warunkach cenowych oraz jakościowych, a sprzedawcy obniżają maksymalnie koszty i tak zarządzają zasobami, aby potencjalny zysk był możliwie najwyższy. Trudno jednak się dopasować, kiedy w świecie zakupowym panuje ogromna konkurencja. Nie można się jednak poddawać, ponieważ wymiana dóbr i usług jest pojęciem kluczowym. Producenci przez większe wymagania konsumentów stają się efektywniejsi, a także produkują jakościowo maksymalnie obniżając nakłady. Jest to działanie prowadzące gospodarkę na granicę efektywności. Podsumowując, klient i sprzedawca tak naprawdę nie różnią się w znaczący sposób od siebie. Obie grupy chcą być zadowolone i spełnić niejako swoje potrzeby. Pierwszy musi wiedzieć dokładnie czego szuka, a drugi po prostu ma to zapewnić. Rozumiejąc konsumpcję w taki sposób trzeba przyznać, że jest to bardzo wartościowe pojęcie i niosące ze sobą wiele dobrego dla ogółu społeczeństwa.

Jak kupić dobre buty?

Każdy człowiek musi koniecznie je mieć. Chodzi oczywiście o buty. Jak dokonać ich zakupy, aby spełnić swoje podstawowe potrzeby, a do tego nie wydać zbyt dużych kwot? Najpierw musisz wytypować sieć sklepów. Najlepiej oczywiście odwiedzić wiele placówek i to stacjonarnych, ponieważ buty w internecie to zbyt duże ryzyko nie trafienia w swój rozmiar. Buty należą do takich zakupów, które wcześniej należy zbadać osobiście. Kolejnym punktem będzie zapoznanie się ze standardowymi cenami oraz fasonem. Buty mają często nowoczesne fasony z białymi kolorami. Uważaj jednak na taką kolorystykę, ponieważ bardzo szybko się ściera i brudzi. Ciemne obuwie zawsze do wszystkiego pasuje. Zakupu dokonaj dopiero po dopasowaniu i rozchodzeniu buta w takim stopniu, że uznasz go za faktycznie wartościowy dla Ciebie. Nie kieruj się modą, ale raczej swoją wygodą jako mężczyzna. Kobiety powinny natomiast postawić na funkcjonalność. Podsumowując, zakup dobrych butów nie musi być wcale problematyczny jeżeli zadbasz o podstawowe elementy tj. wygoda oraz jakość. Wierzymy, że wykorzystasz nasze rady w praktyce i uda ci się podnieść efektywność dokonywania zakupów obuwia. Jest to jedna z niezbędnych rzeczy w życiu każdego konsumenta.

Specjalny prezent na osiemnaste urodziny

W kulturze europejskiej najchętniej i najhuczniej celebrowane są kolejne rocznice urodzin. Polacy bardzo dużą wagę przykładają do świętowania osiemnastych urodzin, które są oficjalnym wejściem młodego człowieka w dorosłość. Imprezy urodzinowe wymagają urodzinowych prezentów, stąd pomysł na stworzenie sklepów, które zajmują się sprzedażą urodzinowych upominków. Takie sklepy oferują specjalne gadżety, które podkreślają ukończone osiemnaście lat i wejście w dorosłość jubilata. Goście zaproszeni na urodziny najczęściej kupują zabawne prezenty, które mają być dla osiemnastolatka pamiątką dzieciństwa i beztroski. Podczas zakupów urodzinowych należy zwrócić uwagę na płeć jubilata, jego zainteresowania, cechy charakteru, ulubione zajęcia. Bardzo pomocne może być wcześniejsze zabranie takiej osoby do sklepu z prezentami pod jakimś pretekstem i pilne obserwowanie tego, co go zainteresowało lub rozbawiło. Sklepy z prezentami urodzinowymi są też dobrą opcją dla zabieganych gości, którzy nie mają pomysłu, a muszą kupić coś specjalnego.

SYMULACJA

Symulacja nieinteraktywna. Repre­zentują ją filmy, zwłaszcza filmy animowane, pozwa­lające przekazać dynamiczne elementy złożonego procesu (reakcje chemiczne, prawa fizyczne, prawa mechaniki, funkcjonowanie maszyny, procesy biolo­giczne c:sy społeczne, rozwój przedsiębiorstwa itd.). Komputer wyposażony w wyspecjalizowane obwody pozwala na realizację tego rodzaju filmów animowa­nych. Dokonuje się syntezy obrazów zamiast fil­mowania rzeczywistości. W przyszłości takie filmy animowane przez komputer będą miały prawdopo­dobnie duże znaczenie pedagogiczne.Gry symulacyjne. Gry pedagogiczne, wspo­magane lub nie przez komputer, stanowią jedną z podstawowych metod edukacji systemowej. W spo­sób bardzo ogólny można zdefiniować grę jako dzia­łanie toczące się pomiędzy dwiema lub większą ilo­ścią osób podejmujących decyzję, zmierzającą do osiągnięcia celów (wygrania partii), biorąc pod uwa­gę przeszkody i ograniczenia (reguły gry). Gra jest więc modelem procesów i zasad odpowiadających wydarzeniom, sytuacjom i celom rzeczywistym.

PRZYSWOJENIE ELEMENTÓW

Moż­na tu posłużyć się „modułami autoinstrukcji’ (zawie­rającymi pytania i odpowiedzi, różne jednak od ksią­żek programowych, bo pozwalające na bardziej ela­styczne postępowanie) aż do programów nauczania wspomaganych przez komputer, wyspecjalizowanych w ściśle określonej dziedzinie.Przyswojenie sobie elementów kursu uzupełnione jest przez zestawy pozwalające na przeprowadzenie bardzo prostych doświadczeń, diapozytywy czy krót­kie filmy na taśmie 8 mm zsynchronizowane z tek­stem nagranym na kasetach, gry i modele. Całość tworzy pakiet multimediów. Metoda audiowizualna ma więc swoje miejsce w takim pakiecie, ale jest włączona w kompletny system pedagogiczny.Drugą zasadą jest wzajemne oddziaływa­nie (interakcja). Najczęściej używanym sposobem jest tu symulacja. Chodzi o odtworzenie modelu rze­czywistości i uruchomienie go tak, jakby przedsta­wiał jeden z aspektów tej właśnie rzeczywistości. Symulacja w procesie kształcenia może przy­brać różne formy.

PODSTAWOWE METODY: AUTOINSTRUKCJA I SYMULACJA

Temat pochodzenie życia sprzyja zbliżeniu takich dyscyplin jak astrofizyka, fizykochemia, geo­logia, biologia molekularna, biochemia, teoria ewo­lucji i ekologia.Dzięki tematowi produkty gospodarstwa rolnego (żywnościowe lub zwierzęce) można po­łączyć elementy mikrobiologii, żywienia i dietetyki, higieny czy też problemy związane z procesem fer­mentacji i zapobiegania chorobom.I wreszcie, przyswojenie sobie faktów nie może być oderwane od zrozumienia związków, jakiś istnie­ją między nimi. Zasada ta obowiązuje na wszystkich szczeblach nauczania. Jedynie sposoby zmieniają się i przystosowują do poziomu wiedzy.Pierwszą zasadą jest pozwolenie uczniowi na przy­swajanie wiadomości według właściwego mu rytmu. To jest autoinstrukcja. Stosowane metody różnią się w zależności od poziomu nauczania.

WYKORZYSTANIE TEMATÓW

Wykorzystać tematy integracji wertykalnej. Chodzi tu o tematy ogólne pozwalające połączyć licz­ne dyscypliny i liczne stopnie skomplikowania wo­kół centralnej osi. To właśnie próbowałem zrobić w rozdziałach poświęconych energii, informacji i cza­sowi. Jednak, w zależności od poziomu wiadomości, można wykorzystać tematy bardziej konkretne.A oto kilka przykładów zapożyczonych z dziedzi­ny nauk przyrodniczych. Wokół pojęcia dryfowa­nia kontynentów możnk nauczyć dopełniają­cych aspektów dyscyplin, takich jak geografia, bio­logia, geologia czy ekologia. Na wyższym poziomie: geofizyka, paleontologia, genetyka czy klimatologia.Wykorzystując krew i hemoglobinę jako temat centralny można uwydatnić wiele praw i pod­stawowych zasad z następujących dyscyplin: fizyka, chemia organiczna, biochemia, biologia molekular­na, fizjologia, cybernetyka i genetyka.

PRECYZYJNE DECYZJE

Wystrzegać się zbyt precyzyjnych definicji, któ­re grożą spolaryzowaniem i stępieniem wyobraźni. Koncepcja czy nowe prawa winny być studiowane pod różnymi kątami i umieszczane w różnych kon­tekstach. Prowadzi to raczej do wzajemnego wzboga­cania koncepcji, dzięki pośrednim ich oświetleniom, niż do mechanicznego używania definicji.Wydobyć znaczenie wzajemnej przyczynowości, wzajemnej zależności i dynamiki właściwej syste­mom złożonym, posługując się tymi dyscyplinami, w których zakres wchodzi trwanie i nieodwracal­ność, jak biologia, ekologia czy ekonomia. Nawet na poziomie elementarnym podstawy edukacji systemowej mogą być przedstawione przez modele opisowe czy modele rozumowe, stosowane w tych dyscyplinach jako dopełnienie matematyki, fi­zyki i chemii w tradycyjnym nauczaniu.

PODSTAWOWE ZASADY

Ogólne ujęcie nowej edukacji zgodne jest natural­nie z ujęciem systemowym omawianym w drugiej części. Chciałbym tu jedynie dorzucić kilka elemen­tów natury praktycznej, o charakterze bardziej pe­dagogicznym.Unikać ujęcia jednokierunkowego czy sekwencjonalnego. Ujęcie tradycyjne polega na wyodręb­nieniu A po to, by móc zrozumieć B, studiowane z kolei szczegółowo, aby można było dobrać się do C. Nie bardzo wiadomo, do czego zmierza profesor. Pozostaje jedynie nadzieja, że przyda się to w przszłości.Ujęcie systemowe w nauczaniu polega na kilka­krotnym dochodzeniu, ale na różnych pozio­mach, do tego, co ma być zrozumiane i przyswo­jone. Materiał przeznaczony do nauczenia poznaje się kolejnymi dotknięciami, idąc po drodze w formie spirali: najpierw obejście całości przedmiotu, aby go ograniczyć, ocenić trudności i nieznane terytoria.